Tırtıl ve beslendiği bitki aynı zehri üretebiliyor

Farklı alemlerden canlıların aynı biyokimyasal yöntemlerle siyanür ürettiğinin bulunması, evrimsel biyologları heyecanlandırıyor.

Zygaena tırtılları, vücutlarında depoladığı siyanür ile aç kuşlara yem olmaktan kurtulabiliyorlar. Tırtılın ana besin kaynağı Lotus corniculatus (gazel boynuzu) bitkisi de bu zehri üretebiliyor. Bu bitkiyle beslenen tırtıl, zehirlenmek yerine siyanürü vücutta depolayarak kendine has bir savunma mekanizması oluşturmuş.

Kopenhag Üniversitesi’nden Birger Møller, yaptığı araştırmada siyanür ihtiva etmeyen farklı besin kaynaklarıyla beslenen tırtılların da bu zehri üretebileceği sonucuyla karşılaşınca, bu üretim sürecini daha yakından gözlemleyerek, bitkilerin ve tırtılların neredeyse aynı biyokimyasal mekanizmaları kullanarak birbirlerinden bağımsız olarak siyanür üretebildiklerini görmüş.

Evrimsel süreçte tırtılların, bitkilerden siyanür yapımı hakkında bilgiler içeren geni çalmış olabileceği olasığıyla ilgili, Møller; ilgili genlerin DNA dizilimlerinin kesinlikle örtüşmediğini söylüyor. Buna rağmen biyokimyasal yolakların, ve hatta siyanürün üretim sürecindeki moleküler aşamalarda rol oynayan enzimlerin bile aynı olduğu bulunmuş.

Hangi canlının bu mekanizmayı daha önce keşfettiği sorusu hala yanıtlanabilmiş değil ama farklı cinsler arasındaki etkileşimler bile evrimsel biyoloji dalında yakından incelenirken, farklı alemler arasında gerçekleşen bu etkileşimin bilimsel yankısı oldukça önemli.

Kaynak: Science News

Yayın: Convergent evolution in biosynthesis of cyanogenic defence compounds in plants and insects